Hvað er GEO? Leitarvélabestun fyrir gervigreindina

Sífellt fleiri spyrja ChatGPT, Gemini eða Perplexity í stað þess að leita á Google. GEO snýst um að vefurinn þinn verði heimildin sem svarið byggir á. Hér er hvað það er, hvernig það tengist SEO og hvað þú getur gert strax.

Í tuttugu ár hefur leitarvélabestun, SEO, snúist um eitt: að komast sem hæst á listann sem Google birtir. En leitin er að breytast. Fólk spyr ChatGPT hvaða hýsingu það eigi að velja, biður Perplexity að bera saman verð, og efst í niðurstöðum Google birtist oft samantekt skrifuð af gervigreind (AI Overviews) áður en nokkur hlekkur sést. Þá skiptir ekki bara máli hvar vefurinn raðast, heldur hvort hann sé heimildin sem svarið byggir á.

Þetta er GEO, Generative Engine Optimization: að gera efnið þannig úr garði að gervigreindarleitarvélar finni það, skilji það, treysti því og vísi í það. Þú gætir líka rekist á heitin AEO (Answer Engine Optimization), LLMO eða einfaldlega „AI SEO“. Þau eiga öll við um það sama.

Hvaðan kemur hugtakið?

Heitið kemur úr rannsókn vísindamanna við Princeton-háskóla og fleiri stofnanir sem birtist í lok árs 2023. Þeir prófuðu hvaða breytingar á texta yrðu til þess að gervigreind notaði hann frekar í svörum sínum. Í prófunum þeirra jók rétt bestun sýnileikann um allt að 40%. Mest munaði um þrennt: að vísa í traustar heimildir, að hafa tilvitnanir og að setja fram tölur og staðreyndir. Áhrifin voru þó misjöfn eftir efnisflokkum, og niðurstöðurnar fengust í tilraunaumhverfi, ekki í sjálfum ChatGPT eða Google.

Hvernig verður svar gervigreindar til?

Til að skilja GEO þarf að vita að gervigreindin sækir þekkingu sína á tvo vegu:

• Úr þjálfunargögnum: það sem málalíkanið „lærði“ af vefnum áður en það kom út. Þetta er gamalt efni og þú hefur lítil áhrif á það eftir á.
• Úr leit í rauntíma: þegar spurningin kallar á nýjar upplýsingar leitar gervigreindin á vefnum, les nokkrar síður og skrifar svar upp úr þeim, oft með tilvísunum í heimildirnar. Þetta gera ChatGPT-leitin, Perplexity, Copilot, Gemini og AI Overviews hjá Google.

GEO snýst að mestu um seinni leiðina. Þar getur góð síða komist í svarið strax eftir að hún er skráð, og þar fylgir oft hlekkur sem fólk getur smellt á.

Hvaða gervigreindarleitarvélar skipta máli?

• Google AI Overviews og AI Mode: samantektir efst í leitarniðurstöðum og sérstakur spjallhamur í leitinni. Byggja á sömu vísitölu og venjuleg Google-leit, svo hefðbundin SEO-vinna skilar sér beint hingað.
• ChatGPT: mest notaða spjallforritið. Leitar á vefnum þegar spurningin kallar á nýjar upplýsingar og birtir heimildir með svarinu.
• Gemini: gervigreind Google, innbyggð í Android, Gmail og fleiri vörur Google.
• Microsoft Copilot: innbyggt í Windows, Edge og Office og byggir á leitarvísitölu Bing.
• Perplexity: leitarvél sem er hönnuð í kringum svör með tilvísunum. Sýnir heimildirnar sérstaklega vel.
• Claude: gervigreind Anthropic, sem getur líka leitað á vefnum og vitnað í heimildir.

Þú þarft ekki að besta fyrir hverja og eina. Þær leita allar að sama hlutnum: skýru, traustu efni sem svarar spurningunni. Það sem virkar á einum stað virkar að mestu á hinum.

Hver er munurinn á SEO og GEO?

• Markmiðið: í SEO viltu raðast ofarlega. Í GEO viltu að vitnað sé í þig eða nafnið þitt nefnt í svarinu.
• Einingin: Google raðar heilum síðum. Gervigreindin tekur oft eina efnisgrein eða einn lista út úr síðunni og notar hann.
• Samkeppnin: á leitarsíðu eru tíu hlekkir og fólk skrunar. Í svari gervigreindar eru oftast aðeins örfáar heimildir.
• Mælingin: í SEO mælirðu stöðu og smelli. Í GEO þarftu líka að fylgjast með því hvort og hvernig þú ert nefndur, jafnvel þegar enginn smellir.

Góðu fréttirnar: GEO byggir á SEO

Gervigreindarleit þarf fyrst að finna síðuna, og til þess notar hún leitarvísitölur. Google segir sjálft að engar sérstakar kröfur eða sérstök merking þurfi til að birtast í AI Overviews. Sömu grunnreglur gilda og í venjulegri leit: síðan þarf að vera skráð, hröð, aðgengileg og gagnleg. Síða sem Google hefur ekki skráð verður því ekki heldur heimild í svari Google.

Þess vegna er rétt röð að hafa grunninn í SEO í lagi og fylgjast með skráningu í Google Search Console. Skráðu vefinn líka í Bing Webmaster Tools, því Bing er önnur stór vísitala sem margar gervigreindarlausnir nýta.

Hvernig velur gervigreindin heimildir?

Fyrirtækin gefa ekki upp nákvæmlega hvernig heimildir eru valdar, en ferlið er í grófum dráttum þekkt. Spurningunni er breytt í eina eða fleiri leitir, oft fleiri en notandinn sá. Síðurnar sem koma efst eru sóttar og lesnar. Síðan velur líkanið þá kafla sem svara spurningunni best og skrifar svarið upp úr þeim.

Þrennt leiðir af þessu. Síðan þarf að komast í leitarniðurstöðurnar til að koma til greina. Hún þarf að vera hægt að lesa, hratt og án hindrana. Og í henni þarf að vera kafli sem svarar spurningunni beint, því líkanið er að leita að svari, ekki að almennri kynningu.

Átta atriði sem auka líkurnar á að vitnað sé í þig

1. Svaraðu spurningunni strax. Byrjaðu síðu eða kafla á beinu, stuttu svari og útskýrðu svo nánar. Gervigreindin leitar að skýru svari sem hún getur notað.
2. Skrifaðu fyrirsagnir eins og fólk spyr, til dæmis „Hvað kostar WordPress-hýsing?“ frekar en „Verð“. Fyrirsagnir sem eru spurningar passa beint við það sem fólk skrifar í spjallið.
3. Láttu hverja efnisgrein standa sjálfstætt. Ef textinn er tekinn út úr samhenginu á hann samt að vera skiljanlegur. Forðastu að vísa í „eins og fyrr segir“.
4. Notaðu lista og töflur fyrir samanburð, skref og verð. Það er efni sem gervigreind á auðvelt með að lesa og endursegja.
5. Settu fram tölur, staðreyndir og heimildir. Þetta var það sem skilaði mestu í rannsókninni. Nefndu hvaðan tölurnar koma og vísaðu í upprunann.
6. Sýndu hver stendur á bak við efnið: nafn höfundar eða fyrirtækis, dagsetningu og hvenær efnið var síðast uppfært. Úrelt efni er síður notað.
7. Notaðu skipulögð gögn (schema) til að lýsa fyrirtækinu, greinum og spurningum á vélrænan hátt. Þau eru ekki skilyrði, en hjálpa vélum að skilja hvað er á síðunni.
8. Vertu nefndur annars staðar. Gervigreind myndar sér skoðun á fyrirtæki út frá mörgum heimildum: umsögnum, Google-fyrirtækjaprófíl, Já.is, fréttum og greinum á öðrum vefjum. Hafðu nafn, heimilisfang og símanúmer eins alls staðar.

ÁbendingHafðu mikilvægan texta í sjálfri HTML-síðunni. Margir gervigreindarþjarkar keyra ekki JavaScript, svo efni sem birtist aðeins eftir að skriftur keyra, eða er bara í myndum, getur farið fram hjá þeim.

Dæmi: sami texti, fyrir og eftir

Segjum að bókhaldsstofa sé með þennan texta á þjónustusíðunni sinni: „Við erum framsækin stofa með áratuga reynslu og leggjum metnað í persónulega þjónustu við okkar viðskiptavini.“ Textinn segir ekkert sem gervigreind getur notað til að svara spurningu. Hann gæti átt við hvaða fyrirtæki sem er.

Berðu hann saman við þennan: „Hvað kostar bókhald fyrir lítið fyrirtæki? Hjá okkur kostar mánaðarlegt bókhald fyrir fyrirtæki með allt að 50 færslur á mánuði frá 25.000 kr. án VSK. Innifalið er færsla reikninga, afstemming banka og VSK-skil.“ (Tölurnar eru tilbúnar, bara dæmi.) Hér er spurning, beint svar, tala og það sem er innifalið. Þetta er texti sem gervigreind getur vitnað í þegar einhver spyr hvað bókhald kosti.

ÁbendingGóð þumalputtaregla: ef þú myndir ekki vilja að setningin væri lesin upphátt sem svar við spurningu viðskiptavinar, þá mun gervigreindin heldur ekki nota hana.

Gervigreindarþjarkar og robots.txt

Gervigreindarfyrirtækin senda sína eigin þjarka (crawlers) á vefinn, og í skránni robots.txt geturðu leyft þá eða lokað á þá. Það er gott að vita hver gerir hvað, því þeir þjóna ólíkum tilgangi:

• OpenAI: GPTBot safnar efni til að þjálfa líkön, OAI-SearchBot skráir efni fyrir leitina í ChatGPT, og ChatGPT-User sækir síðu þegar notandi biður um hana.
• Anthropic (Claude): ClaudeBot safnar þjálfunargögnum, en Claude-SearchBot og Claude-User sjá um leit og síður sem notandi biður um.
• Perplexity: PerplexityBot skráir efni fyrir leitarvél Perplexity.
• Google: Google-Extended stýrir því hvort efnið nýtist til að þjálfa Gemini. Það hefur engin áhrif á venjulega leit eða AI Overviews, sem nota sama Googlebot og leitin.

Þú getur því lokað á þjálfun en leyft leit, ef þú vilt ekki að efnið þitt fari í þjálfunargögn. En ef þú lokar á leitarþjarkana verður ekki vitnað í þig. Athugaðu líka öryggisviðbætur og þjónustur eins og Cloudflare: þær bjóða upp á að loka á gervigreindarþjarka með einum smelli, og stundum er það sjálfgefið án þess að eigandinn viti af því.

En llms.txt?

Þú gætir hafa heyrt um skrána llms.txt, sem á að vera eins konar efnisyfirlit vefsins fyrir málalíkön. Hún var lögð fram sem tillaga árið 2024, en stóru gervigreindarfyrirtækin hafa ekki staðfest að þau noti hana, og Google segir hana óþarfa. Það skaðar ekki að hafa hana, en hún ætti að vera neðst á forgangslistanum.

Hvað með íslenskuna?

Málalíkönin eru orðin mun betri í íslensku en fyrir fáeinum árum, en það er enn lítið til af vönduðu íslensku efni á vefnum miðað við stærri tungumál. Það má túlka sem tækifæri: þegar einhver spyr á íslensku eru færri góðar íslenskar heimildir til að velja úr, og skýr, vel uppbyggð grein á íslensku á góða möguleika. Passaðu samt að vefurinn segi skýrt hvar þú starfar, svo þú komir til greina þegar spurt er um þjónustu á Íslandi.

Svona mælirðu árangurinn

• Í Google Analytics sérðu umferð frá gervigreind undir uppruna (source), til dæmis chatgpt.com, perplexity.ai, gemini.google.com og copilot.microsoft.com. ChatGPT bætir oft merkinu utm_source=chatgpt.com við hlekkina sína.
• Smellir úr AI Overviews og AI Mode hjá Google teljast með í skýrslum Search Console, undir venjulegri vefleit.
• Spurðu sjálfur. Skrifaðu niður tíu spurningar sem viðskiptavinir þínir myndu spyrja, og prófaðu þær mánaðarlega í ChatGPT, Gemini, Perplexity og Copilot. Er fyrirtækið nefnt? Er vitnað í vefinn? Er það sem sagt er um þig rétt?

Gátlisti fyrir WordPress-vefi

• Veftré (XML sitemap) er virkt og skráð í Search Console og Bing Webmaster Tools. Yoast SEO og sambærilegar viðbætur búa það til sjálfkrafa.
• Undir Stillingar → Lestur er ekki hakað við „Letja leitarvélar í að fara yfir þennan vef“. Sú stilling gleymist oft eftir að nýr vefur fer í loftið.
• Öryggisviðbót eða eldveggur lokar ekki á leitarþjarka gervigreindarinnar. Athugaðu stillingar fyrir „bots“ eða „AI crawlers“.
• Hver þjónusta er á sinni eigin síðu með lýsandi titli, í stað þess að allt sé á einni síðu.
• Á vefnum er síða með algengum spurningum, og svörin eru í texta, ekki falin í hnöppum sem opnast aðeins með JavaScript.
• Greinar sýna höfund og dagsetningu, og eldri greinar eru uppfærðar þegar upplýsingarnar breytast.
• „Um okkur“ og „Hafa samband“ segja skýrt hver þið eruð, hvar þið eruð og hvað þið gerið.
• Vefurinn er hraður. Sjá PageSpeed Insights og námskeiðið um hraða.

Hvar á að byrja?

1. Í þessari viku: athugaðu að vefurinn sé skráður í Search Console og Bing, og að hvorki WordPress-stillingar, robots.txt né öryggisviðbót loki á leitarþjarka.
2. Í þessum mánuði: skrifaðu niður tíu algengustu spurningar viðskiptavina og prófaðu þær í ChatGPT, Gemini og Perplexity. Skráðu hver er nefndur og hvaða síður eru heimildir.
3. Næstu mánuði: endurskrifaðu mikilvægustu síðurnar þannig að þær svari þessum spurningum beint, með tölum og staðreyndum. Bættu við síðu með algengum spurningum.
4. Jafnt og þétt: safnaðu umsögnum, haltu Google-fyrirtækjaprófílnum og skráningum uppfærðum og skrifaðu efni sem aðrir vilja vísa í.

Það sem á ekki að gera

• Faldan texta sem á að „tala við“ gervigreindina. Það er sama brella og falin leitarorð voru fyrir tuttugu árum, og leitarvélarnar refsa fyrir hana.
• Fjöldaframleitt efni úr gervigreind. Google flokkar efni sem framleitt er í miklu magni án raunverulegs gildis sem ruslefni, hvernig sem það er búið til.
• Að elta hvert nýtt tól sem lofar „sýnileika í ChatGPT“. Engin ein bragðarefur kemur í stað góðs efnis á traustum vef.

Niðurstaðan

GEO kemur ekki í stað SEO heldur bætist ofan á það. Vefur sem er hraður, vel skráður og með skýrt, gagnlegt efni sem svarar raunverulegum spurningum stendur vel að vígi, hvort sem svarið birtist sem hlekkur á Google eða sem tilvísun í svari gervigreindar. Munurinn er helst sá að nú skiptir enn meira máli að hver efnisgrein svari einhverju skýrt, og að aðrir á netinu tali um þig.

• GEO: Generative Engine OptimizationRannsóknin sem kynnti hugtakið, Princeton-háskóli o.fl. (á ensku).arxiv.org ↗
• Google Search CentralLeiðbeiningar Google um AI Overviews, AI Mode og vefinn þinn (á ensku).developers.google.com ↗
• OpenAIYfirlit yfir þjarka OpenAI og hvernig þeim er stýrt í robots.txt (á ensku).platform.openai.com ↗

Sjá einnig: Námskeið: Leitarvélabestun í WordPress